วิธีทำ Portfolio จากศูนย์ให้เป็นระบบ แม้ยังไม่มีผลงานเด่น
ไม่มีรางวัล ไม่มีเกียรติบัตร ก็เริ่มทำพอร์ตได้วันนี้ ด้วย 4 ขั้นตอนง่าย ๆ ที่เปลี่ยนเรื่องธรรมดารอบตัวให้กลายเป็นผลงานของเราเอง
“เราไม่มีผลงานอะไรเลย”
ประโยคนี้น่าจะเป็นกำแพงอันดับหนึ่งที่ทำให้หลายคนยังไม่กล้าเริ่มทำ Portfolio ทั้งที่ใจจริง ๆ ก็อยากยื่นรอบพอร์ตกับเขาเหมือนกัน แต่ก่อนจะเชื่อประโยคนั้น ลองตอบคำถามเหล่านี้ก่อน เคยช่วยงานกีฬาสีไหม เคยทำขนมหรือของขายออนไลน์หรือเปล่า เคยตัดคลิปลงโซเชียล เคยสอนการบ้านน้อง หรือเคยเป็นตัวแทนห้องไปทำกิจกรรมสักอย่างไหม
ถ้ามีแม้แค่ข้อเดียว แสดงว่าเรามีวัตถุดิบอยู่ในมือแล้ว เพียงแต่ยังไม่ได้จัดระบบมันเท่านั้น และอีกเรื่องที่อยากให้สบายใจไว้ก่อน คือเกณฑ์รอบพอร์ตของแต่ละที่ไม่เหมือนกัน ตามระบบ TCAS ของ ทปอ. (mytcas.com) แต่ละมหาวิทยาลัยกำหนดเงื่อนไขรอบ Portfolio ของตัวเอง บางคณะไม่ได้ขอรางวัลระดับประเทศเลย ขอแค่เห็นตัวตนและความตั้งใจที่ชัดเจน เพราะฉะนั้นเริ่มจากอ่านระเบียบการของคณะที่เราเล็งไว้ แล้วค่อยดูว่าต้องเตรียมอะไรบ้าง
บทความนี้คือตอนที่ 2 ของซีรีส์ “Portfolio ที่ทำให้คนจำได้” อ่าน ตอนที่ 1 พอร์ตสวยไม่พอ และ ตอนที่ 3 เตรียมสัมภาษณ์รอบพอร์ต ต่อได้เลย
กรรมการไม่ได้นับเกียรติบัตร แต่ดูการเติบโต
สิ่งที่พี่ๆ J อยากแนะนำเรื่องการทำพอร์ตให้ชัดเจนว่า คุณภาพสำคัญกว่าปริมาณ คือเลือกผลงานที่ตรงกับสาขาที่จะยื่น ดีกว่าเอาทุกอย่างมาเรียงต่อกัน นั่นหมายความว่ากิจกรรมเล็ก ๆ ที่เราทำจริง ทำต่อเนื่อง และเล่าได้ว่าโตขึ้นยังไง มีค่ากว่าการไปโผล่ในงานใหญ่ ๆ แค่ครั้งเดียวแล้วบอกอะไรเกี่ยวกับตัวเราไม่ได้เลย
ถ้ายังไม่แน่ใจว่าพอร์ตที่ดีควรสื่ออะไรบ้าง ย้อนไปอ่าน ตอนที่ 1 ก่อนได้ เราเล่าเรื่อง 3 สิ่งที่พอร์ตต้องสื่อให้ได้ไว้ครบแล้ว
4 ขั้นตอนเริ่มจากศูนย์ ทำตามได้เลยวันนี้
เทสิ่งที่เคยทำออกมาให้หมด — เปิดโน้ตในมือถือ แล้วเขียน 3 ช่อง คือ เคยทำอะไร เราทำหน้าที่อะไร และได้อะไรกลับมา ขั้นนี้ห้ามคัดทิ้งอะไรทั้งนั้น งานเล็กแค่ไหนก็จดลงไปก่อน
หาเส้นเรื่องที่ซ้ำ ๆ — อ่านโน้ตของตัวเองแล้วสังเกตว่ามีอะไรโผล่มาบ่อยสุด บางคนชอบอธิบายให้เพื่อนฟัง บางคนชอบคิดของขาย บางคนชอบดูแลคนอื่น เส้นเรื่องนี้แหละคือแกนของพอร์ตเรา
สร้างหลักฐานชิ้นเล็กอย่างต่อเนื่อง — เลือกหนึ่งเรื่องจากแกนนั้นมาทำต่อเนื่อง เช่น ถ้าชอบอธิบาย ลองทำเพจสรุปบทเรียนสัปดาห์ละโพสต์ ถ้าชอบชีวะ ลองทดลองเลี้ยงต้นไม้หรือปลากัดพร้อมจดบันทึกทุกสัปดาห์ สิ่งสำคัญคือเก็บหลักฐานไว้ตลอดทาง ทั้งภาพ ผลลัพธ์ และสิ่งที่ได้เรียนรู้
เขียนบันทึกสั้น ๆ หลังทำเสร็จ — แค่ 3-4 บรรทัดก็พอ เราได้เรียนรู้อะไร อะไรยาก และถ้าทำใหม่จะแก้ตรงไหน บันทึกพวกนี้จะกลายเป็นทั้งเนื้อหาในเล่ม และคำตอบสัมภาษณ์ที่ดีในอนาคต (อ่านวิธีใช้งานมันใน ตอนที่ 3)
ใช้เทมเพลตได้ไหม จะซ้ำกับคนอื่นหรือเปล่า
ใช้ได้ครับ เทมเพลตช่วยประหยัดเวลาจัดหน้าได้จริง แต่สิ่งที่ทำให้พอร์ตสองเล่มต่างกัน ไม่ใช่โครงหน้า แต่คือเรื่องข้างใน ถ้าเราใส่เรื่องเล่า บทบาท และบทเรียนของตัวเองลงไป ต่อให้ใช้เทมเพลตเดียวกับเพื่อนทั้งห้อง พอร์ตของเราก็ยังเป็นของเราอยู่ดี
ถ้าอยากมีพี่เลี้ยงคอยไกด์ทีละขั้น
4 ขั้นตอนข้างต้นเริ่มได้ด้วยตัวเองทันที แต่ถ้าอยากได้ตัวอย่าง แบบฝึกหัด และเทมเพลตที่พาทำทีละขั้น หนังสือ พิชิต TCAS FOLIO ของ Jknowledge รวบรวมไว้ให้แล้ว ใช้เป็นคู่มือทำควบคู่ไปกับการลงมือจริงของเราได้ ขอเพียงอย่าลืมว่าเครื่องมือช่วยจัดระบบได้ แต่เรื่องที่อยู่ในพอร์ตต้องเป็นของเราจริง ๆ
คำถามที่น้อง ๆ ถามบ่อย
ควรเริ่มจากอะไรก่อนดี? เริ่มจากขั้นที่ 1 เลยครับ คือเททุกอย่างที่เคยทำลงโน้ตก่อน หลายคนทำแล้วเพิ่งรู้ว่าตัวเองมีเรื่องเล่ามากกว่าที่คิดเยอะมาก
อยู่ ม.4-ม.5 เริ่มตอนนี้เร็วไปไหม? ไม่เร็วเลยครับ ตรงกันข้าม ยิ่งเริ่มเร็วยิ่งมีเวลาสร้างหลักฐานชิ้นเล็กสะสมไปเรื่อย ๆ น้อง ม.ต้น ก็เริ่มเก็บบันทึกกิจกรรมของตัวเองได้เหมือนกัน ถึงเวลาจริงจะได้ไม่ต้องเร่ง
ทำพอร์ตต้องมีรางวัลไหม? ไม่จำเป็น รางวัลเป็นหลักฐานหนึ่งชนิดเท่านั้น โปรเจกต์เล็กที่ทำต่อเนื่องพร้อมบันทึกการเรียนรู้ ก็น่าเชื่อถือได้มากเช่นกัน อย่าลืมว่าสุดท้ายต้องเล่าเรื่องนี้ให้กรรมการฟังในวันสัมภาษณ์ด้วย (ดูวิธีซ้อมใน ตอนที่ 3)
อ่านครบทั้งซีรีส์
ตอนที่ 1: พอร์ตสวยไม่พอ ทำไมบางเล่มเปิดแล้วจำไม่ได้ · ตอนที่ 2: วิธีทำ Portfolio จากศูนย์ (บทความนี้) · ตอนที่ 3: สัมภาษณ์รอบพอร์ต · ดูรายละเอียดหนังสือ พิชิต TCAS FOLIO
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
mytcas.com — ระบบ TCAS โดยสมาคมที่ประชุมอธิการบดีแห่งประเทศไทย (ทปอ.) — รอบ 1 Portfolio แต่ละมหาวิทยาลัยกำหนดเกณฑ์เอง
Eduzones — เตรียม Portfolio อย่างไรให้สอบติด TCAS รอบที่ 1 — คำแนะนำเรื่องคุณภาพมากกว่าปริมาณและการเลือกผลงานให้ตรงสาขา
Dek-D — รอบ Portfolio คืออะไร? เปิดรับเมื่อไหร่ มีมหาวิทยาลัยอะไรบ้าง — เกณฑ์ที่มักใช้ในรอบพอร์ตและข้อจำกัดจำนวนหน้า
หมายเหตุ: หนังสือ พิชิต TCAS FOLIO เป็นเครื่องมือช่วยวางแผนและจัดระบบการเตรียมพอร์ต ไม่ใช่การรับประกันผลสอบหรือการติดมหาวิทยาลัย · ภาพประกอบจาก Unsplash ใช้งานได้ฟรีตามสัญญาอนุญาต Unsplash License